Άρθρο του καθηγητή Ιστορίας της Φιλοσοφίας του Αριστοτελείου πανεπιστημίου Γ. Βώκου.

“Θα ήταν εύλογο να υποθέσουμε ότι οι ορισμοί που αναφέρονται στον άνθρωπο ξεπερνούν σε αριθμό αυτούς που αναφέρονται στα άλλα ζώα, και αυτό για τον απλό λόγο ότι ο άνθρωπος είναι το ζώο που δίνει ορισμούς και συνεπώς μπορούμε να φανταστούμε ότι προσπάθησε με ιδιαίτερη φροντίδα να ορίσει τον εαυτό του. Από τους πολλούς και γνωστούς ορισμούς που αφορούν τον άνθρωπο υπάρχει ένας που είναι πιο γνωστός και μάλιστα πιο δημοφιλής από τους άλλους.
Πρόκειται βεβαίως για τον ορισμό που θέλει τον άνθρωπο ζώο λογικό.
Ο λόγος, στην προκειμένη περίπτωση, αναφέρεται τόσο στη γλώσσα όσο και στη λογική, καθώς επίσης και στον υπολογισμό, αν λάβουμε υπόψη μας τη ρωμαϊκή του συνιστώσα. Ο άνθρωπος, λοιπόν, είναι ζώο λογικό: η πρόταση είναι τόσο βέβαιη, τόσο αυτονόητη, τόσο τετριμμένη που δεν χρειάζεται καν να αναφερθεί και, αν κάποιος θελήσει να επιμείνει σε αυτήν, τον κοιτάμε με τρόπο παράξενο και ίσως κάπως ειρωνικό. Χωρίς να έχω την παραμικρή πρόθεση να αμφισβητήσω τον έγκυρο χαρακτήρα της πρότασης, θα τολμούσα να επισημάνω ορισμένες πρακτικές δυσκολίες ως προς την εφαρμογή της. Αν όντως καταφεύγουμε στον περίφημο ορισμό κάθε φορά που χρειάζεται να δηλώσουμε την αρετή εκείνη για την οποία είμαστε υπερήφανοι, δεν στερείται ίσως ενδιαφέροντος και σημασίας το γεγονός ότι η δήλωσή μας απευθύνεται αναγκαστικά σε έναν άλλο άνθρωπο, ο οποίος εξ ορισμού μετέχει στη λογική φύση που είναι κοινή και στους δυο μας.
Πράγματι, δεν έχει συμβεί ακόμη, τουλάχιστον σε καταστάσεις που θεωρούνται κανονικές, να προσπαθούμε να πείσουμε για τον λογικό χαρακτήρα των αιτημάτων μας ή των απόψεών μας συζητώντας με έναν σκύλο, μια τίγρη, ένα δέντρο, ένα ποτάμι, το βουνό, τη θάλασσα, έναν τοίχο ή μια καρέκλα. Συζητούμε με ανθρώπους, γιατί μόνο οι άνθρωποι μοιραζόμαστε μεταξύ μας το αγαθό που είναι ο λόγος. Ακριβώς όμως στο σημείο αυτό βρίσκεται μία από τις πρακτικές δυσκολίες στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως: δυστυχώς δεν συζητούμε ποτέ με αυτόν τον Ανθρωπο που ορίζουμε ως ζώο λογικό αλλά με ανθρώπους, με συγκεκριμένα κάθε φορά άτομα, και όπως προκύπτει από την εμπειρία μας, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι αναγνωρίζουμε στους συνομιλητές μας την ιδιότητα που με προθυμία αποδίδουμε στον Ανθρωπο εν γένει. Απλούστερα ίσως: Ο άνθρωπος είναι ζώο λογικό. Οι άνθρωποι αυτοί είναι λογικά ζώα;
Κοιτάζοντας όσα συμβαίνουν τριγύρω δεν είναι σίγουρη η καταφατική απάντηση. Σ’ αυτή την κοιλάδα των δακρύων, του αίματος και του χαμού που έχει γίνει η περιοχή που η γεωγραφία επιμένει να ονομάζει Μέση Ανατολή, υπέργηροι θρησκευτικοί ηγέτες, προτρέπουν τους πολυπληθείς πιστούς της θρησκείας τους να ζωστούν εκρηκτικά και να τινάξουν στον αέρα άλλους ανθρώπους, γιατί κρίνουν ότι η ηγεσία τους ευθύνεται για τα δεινά του λαού τους. Οι πιστοί υπακούν και τρέχουν πίσω από τον θάνατο: τον προλαβαίνουν και ακολουθούν οι γνώριμες εικόνες του θρήνου. Οι αντίπαλοι ηγέτες, που μόνο αμέτοχοι δεν είναι στο προσκλητήριο του θανάτου, σκέφτονται πώς θα αντιμετωπίσουν τη θανάσιμη απειλή. Βάζουν το μυαλό τους να δουλέψει και ύστερα από εξαντλητικές συσκέψεις παίρνουν τη σοφή απόφαση που επιβάλλει η λογική: πατούν το κουμπί και ο εκδικητής πύραυλος κατακεραυνώνει τον παραλυτικό. Οι απέναντι ήδη ορκίστηκαν εκδίκηση με τους δικούς τους πυραύλους Και αυτό που μοιάζει πολύ με βεντέτα συγχωριανών διαρκεί χρόνια τώρα και κανείς δεν ξέρει πού θα φτάσει ενώ μας απειλεί όλους.
Ο άνθρωπος, ζώο λογικό είναι πιθανότατα ο πιο δημοφιλής ορισμός του ανθρώπου. Σίγουρα δεν είναι ο μόνος. Υπάρχουν πολλοί άλλοι, όπως για παράδειγμα ο “άνθρωπος, ζώο που γελάει”. ‘H ακόμη ο “άνθρωπος, ζώο που κατασκευάζει εργαλεία”. ‘H ακόμη ο “άνθρωπος, ζώο με δύο πόδια σε όρθια στάση χωρίς φτερά”. Μήπως τελικά θα έπρεπε να τους προτιμήσουμε, μια και αυτοί οι ορισμοί αρκούνται σε ξηρές περιγραφές και δεν εκτίθενται σε αξιολογικές κρίσεις; Ισως πάλι όχι. Ίσως θα έπρεπε να διεκδικήσουμε τον κλασικό ορισμό, επιμένοντας όμως με απόγνωση ότι λογικό ζώο είναι ο ανθρώπινος άνθρωπος.”

Αναδημοσίευση από: “Ες γην εναλίαν Κύπρον“

Δώδεκα και δυο λεπτά, τα μάτια σου έκλεισες, κείνα τα μάτια που ονειρεύτηκαν, φως, λευτεριά κι Ελλάδα… Κι όλα περάσαν απ’ το νου σου, σαν αστραπή, μία ζωή δεκαοχτώ ετών, τόσο μεγάλη…
Τότε που ανέβηκες σ’ έναν ιστό και ξέσκισες το σύμβολό τους, δεκαπέντε χρονών παιδί, στο δίστρατό σου βρέθηκες μπροστά και διάλεξες αμέσως. Φως, λευτεριά κι Ελλάδα…
Δεν λυπήθηκες για τίποτα. Και βάδισες χαρούμενος στην τελευταία κατοικία σου. Τι σήμερα τι αύριο, Ευαγόρα; Όλοι πεθαίνουνε μια μέρα. Είπες πως είναι το καλύτερο πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα. Το πες και το κανες.
Κι ήταν η πιο όμορφη μέρα της ζωής σου. Οι άλλοι σου φωνάζανε “Θάρρος Ευαγόρα!” απ’ τα κελιά τους, μα εσύ τους χαμογέλασες. Δεν είχες ανάγκη από θάρρος. Εσύ ήσουν το θάρρος.
Τους κοίταξες με βλέμμα καθαρό, ελληνικό. Δεν το κατάλαβαν πως ήσουνα ερωτευμένος και πως σε λίγο θα ολοκλήρωνες τον έρωτά σου. Ξεχάσανε πως ήσουν ποιητής. Γιατί την ώρα κείνη, έγραψες το καλύτερό σου ποίημα.
Δώδεκα και δυο λεπτά, 13 Μαρτίου. Όμορφος σαν Έλληνας, ταλαντεύτηκες σ’ ένα σκοινί, δίχως να χάσεις το χαμόγελό σου. Την ώρα εκείνη παίχτηκε η μοίρα του ανθρώπου. Και νικήσαμε Ευαγόρα…

Του Σάββα Ιακωβίδη, εφ. “Σημερινή“, 09/03/2008

Διάβασα με πολλή προσοχή του κείμενο του Γιαννάκη Κολοκασίδη, μέλους της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ ως απάντηση, ουσιαστικά, σε κείμενο τού γράφοντος (4.3.2008), με αφορμή την παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας στο μνημόσυνο του σταυραετού του Μαχαιρά. Η απάντηση-εξήγηση του Γ. Κολοκασίδη δημοσιεύτηκε στη “Σ” (5.3.2008) και σε άλλες εφημερίδες. Όπως είναι γνωστό, την περ. Κυριακή, σε μια ιστορική κίνηση, που επικροτήθηκε, ο Δ. Χριστόφιας μετέβη για πρώτη φορά στο Μαχαιρά, παρέστη στο μνημόσυνο του Αυξεντίου και κατέθεσε στεφάνι στον τόπο της άφθαρτης αυτοθυσίας του. Διερωτηθήκαμε, όπως όλοι οι Έλληνες της Κύπρου, αν το ΑΚΕΛ αποφάσισε, επιτέλους, να τιμά, όπως και ο υπόλοιπος λαός, τον αγώνα της ΕΟΚΑ. Πλανηθήκαμε! Ο Γ. Κολοκασίδης μας παραπέμπει σε απόφαση του κόμματος του Μάη… 1957! Τότε, το ΑΚΕΛ θεωρούσε την τακτική του ένοπλου αγώνα της ΕΟΚΑ, με τις δοσμένες συνθήκες, “εκτός τόπου και χρόνου, ουτοπιστική, καταδικασμένη στην αποτυχία, σε τελευταία ανάλυση αρνητική για τον εθνικό μας αγώνα”.
Ενώ, λοιπόν, το ΑΚΕΛ καταδίκαζε και ουσιαστικά αφόριζε τον αγώνα της ΕΟΚΑ, δεν συγχυζόταν, έλεγε, και δεν αρνείτο «τον πατριωτισμό, τον ηρωισμό και την αυτοθυσία όλων εκείνων που έδωσαν τη ζωή τους, είτε στη σύγκρουση με τις δυνάμεις ασφαλείας είτε στην αγχόνη ή κάτω από τα βασανιστήρια σ’ αυτόν τον αγώνα». Για το ΑΚΕΛ, ανέφερε η απόφαση της Ολομέλειας του Μάη 1957, “δεν τίθεται καθόλου ζήτημα αναθεώρησης της θέσης του έναντι του ένοπλου αγώνα”. Πράγματι, το ΑΚΕΛ δεν αναθεώρησε ποτέ τη θέση του. Όταν άρχισε ο μόνος αντιιμπεριαλιστικός και αντιαποικιακός αγώνας των Κυπρίων, το ΑΚΕΛ κατελήφθη εξαπίνης. Με οργή και μίσος κατά των αγωνιστών και της ΕΟΚΑ, δηλαδή και κατά των αρχηγών του Μακάριου και Γρίβα, καθύβρισε τα ηρωικά εκείνα παιδιά ως τραμπούκους, βαρελότα και ψευτοδιγενήδες. Αργότερα, σε μια υποκριτική, όπως αποδείχθηκε, αυτοκριτική, το ΑΚΕΛ δήθεν μεταμελήθηκε και αναίρεσε τους βαριούς χαρακτηρισμούς του. Τι παρατηρείται, όμως;
Πενήντα ένα χρόνια μετά την απόφαση του Μάη 1957, το ΑΚΕΛ επιμένει να διαχωρίζει την ΕΟΚΑ από τους αγωνιστές και αντίστροφα. Ως εάν να πρόκειται για δύο τελείως διαφορετικές έννοιες. Τιμά, λέγει, τους αγωνιστές, αλλά δεν τιμά την ΕΟΚΑ. Να εννοήσουμε ότι βδελύσσεται την ΕΟΚΑ αλλά αναγνωρίζει τη θυσία των μελών της; Περίεργη, ανεπίτρεπτη και διχαστική, τω όντι, νοοτροπία. Το ΑΚΕΛ, γράφει ο Γ. Κολοκασίδης, «πάντα διαχώριζε τα ζητήματα τακτικής από τις θυσίες των ηρώων». Δηλαδή; Άλλο η ΕΟΚΑ και η τακτική του ένοπλου αγώνα, με τον οποίο το ΑΚΕΛ διαφωνεί επίσημα από το 1957 και άλλο οι ήρωες (δεν τολμά να αναφέρει, της ΕΟΚΑ) και οι θυσίες τους. Με την ίδια ΑΚΕΛική συλλογιστική, άλλο ο Κάστρο και άλλο ο αγώνας του κουβανικού λαού; Άλλο ο Τσε και άλλο τα επαναστατικά κινήματα στη Λατινική Αμερική; Απορούμε, λοιπόν: Οι ήρωες και οι αγωνιστές, πού ανήκαν; Στην ΕΟΚΑ! Πού είχαν ορκιστεί; Στην ΕΟΚΑ! Ποιοι ήταν οι αρχηγοί της; Ο Μακάριος, ως πολιτικός και ο Γρίβας, ως στρατιωτικός αρχηγός.
Ποιας οργάνωσης οι αγωνιστές και οι ήρωες εκτελούσαν τις διαταγές; Της ΕΟΚΑ! Ποιας οργάνωσης ήταν μέλη; Της ΕΟΚΑ. Ποια οργάνωση διεξήγαγε τον αγώνα κατά των Βρετανών αποικιοκρατών (που το ΑΚΕΛ δεν κατονομάζει); Η ΕΟΚΑ. Πού στηριζόταν η ΕΟΚΑ; Στους νέους και στις νέες της Κύπρου, πολλοί από τους οποίους κακοποιήθηκαν, φυλακίστηκαν, έπεσαν, θυσιάστηκαν, απαγχονίστηκαν από τους Βρετανούς δυνάστες, που το ΑΚΕΛ με… αβρότητα, αποκαλεί «δυνάμεις ασφαλείας»! Οι αγωνιστές και οι ήρωες, πού υπάγονταν και ποιων τις διαταγές εκτελούσαν; Των κατά τόπους τομεαρχών. Πού ανήκαν αυτοί; Στην ΕΟΚΑ. Ο απλός λαός, τι υποστήριζε; Την ΕΟΚΑ! Με απλά λόγια: Πενήντα τρία χρόνια από την έναρξη εκείνου του ανεπανάληπτου αγώνα, το ΑΚΕΛ επιβεβαιώνει, διά της εμμονής του στην απόφαση του Μάη 1957, ότι δεν έχει αλλάξει καθόλου. Τιμά, λέγει, τους ήρωες (όλους τους ήρωες;) αλλά αρνείται πεισματικά να σεβαστεί το μόνο αντιιμπεριαλιστικό και αντιαποικιακό αγώνα του κυπριακού Ελληνισμού.
Το ΑΚΕΛ επιμένει, μέχρι σήμερα, να διαχωρίζει τους ήρωες από την ΕΟΚΑ, που τους μύησε, τους δημιούργησε, τους ενέπνευσε, τους γαλβάνισε και τους γαλούχησε στις ιδέες της ελευθερίας, της τιμής και της αξιοπρέπειας. Ως εάν, δηλαδή, η ΕΟΚΑ να ήταν κάτι που έπεσε από τον ουρανό ένα πρωί τ’ Απρίλη του 1955. Ας προσεχθεί και τούτο: Το ΑΚΕΛ έχει επιλέξει δύο ήρωες, τον Αυξεντίου και το Μάτση, για να το παίζει εκ του ασφαλούς ότι, τάχα, τιμά εκείνους που θυσιάστηκαν. Το ΑΚΕΛ, συνηθισμένο να διαχωρίζει το λαό σε πατριώτες και προδότες, σε δημοκράτες και φασίστες, δεν μπορούσε να μη διαχωρίσει την ΕΟΚΑ από τους ήρωες. Με την απάντηση του Γ. Κολοκασίδη, στο κείμενό μας, το ΑΚΕΛ καταδεικνύει και επιβεβαιώνει πως τα περί ενότητας λεγόμενα είναι απλώς κωμικά φληναφήματα για λοβοτομημένους.
ΕΟΚΑ ήταν όλος ο αγωνιζόμενος και πατριώτης, αγωνιστής λαός, με τη συμμετοχή και αριστερών, με εξαίρεση το ΑΚΕΛ, που αρνήθηκε και κακολόγισε τον αγώνα και τους αγωνιστές, δηλαδή και τους ήρωες, επειδή δεν μπόρεσε ποτέ να καταλάβει και να αποδεχθεί την αντιιμπεριαλιστική και αντιαποικιακή φύση του. Ο αγώνας έγινε από την ΕΟΚΑ (και τις άλλες δύο οργανώσεις, ΠΕΚΑ και ΑΝΕ) ως η συνισταμένη της παλλαϊκής προσπάθειας για την ελευθερία και την Ένωση με την Ελλάδα. Το ΑΚΕΛ αντιστρατεύτηκε τον αγώνα και μέχρι σήμερα επιμένει να διαχωρίζει την ΕΟΚΑ από το λαό, να διαχωρίζει τους ήρωες από την ΕΟΚΑ και να διαχωρίζει το λαό από τους ήρωες και την ΕΟΚΑ. Όμως, ΕΟΚΑ, λαός, αγωνιστές, ήρωες είναι τα αλατόμητα συστατικά εκείνης της ανεπανάληπτης εποποιίας. Το ΑΚΕΛ, απολιθωμένο στη μαρξιστική του ιδεολογία, λέγει ότι δεν πρόκειται να την απολακτίσει και επιμένει να μην αναθεωρεί την από 51ετίας διχαστική θέση του. Αυτή είναι η… ενότητα, που ευαγγελίζεται, σε όποιον αφελή θέλει να το πιστέψει. Και έτσι, προφανώς, θα ξαναγράψει την “ιστορία” για τα παιδιά μας…

Τη στάση του ΑΚΕΛ, έναντι του αγώνα της ΕΟΚΑ, τη σχολιάσαμε αρκετές φορές. Παραπέμπουμε όμως και στη δημοσίευση “ΕΟΚΑήκαμε!” (02/02/2007), όπου παραθέσαμε το αποκαλυπτικό άρθρο του Φώτη Παπαφώτη, αγωνιστή της ΕΟΚΑ - “Υπηρέτες της Αγγλικής Πολιτικής στο Κυπριακό ήσαν το ΑΚΕΛ, ο Μακάριος και οι συνεργάτες τους.” Παραπέμπουμε επίσης στη δημοσίευση της “Νοητικής Αντίστασις” - “Οι Άγγλοι νομιμοποιούν κρυφά το ΑΚΕΛ το 1959“.